به گزارش تحریریه، «باراک راوید» در تحلیلی برای آکسیوس مدعی شد:
مذاکرهکنندگان آمریکایی و ایرانی در دوحه در حال برگزاری مذاکراتی هستند که تمرکز اصلی آن بر تنگه هرمز است. دولت ترامپ استدلال میکند که ایران از یک توافق هستهای سودی بهمراتب بیشتر از درآمدی که میتواند از دریافت عوارض عبور از تنگه به دست آورد، خواهد برد.
چرا این موضوع اهمیت دارد: طرفین به یکدیگر ۶۰ روز فرصت دادهاند تا به یک توافق جامع هستهای دست یابند، اما دو هفته پس از آغاز این بازه زمانی، هنوز بر سر مفاد تفاهمنامهای که پیشتر امضا کردهاند اختلاف دارند. در حال حاضر، احتمال فروپاشی آن توافق اولیه بیشتر از رسیدن به توافق نهایی به نظر میرسد.
*پس از چندین دور تبادل آتش، آمریکا و ایران روز یکشنبه بر سر کاهش تنش در تنگه برای مدت یک هفته به تفاهم رسیدند. این بدان معناست که درگیریهای جدید ممکن است بلافاصله پس از پایان جشنهای چهارم ژوئیه از سر گرفته شود.
*یک مقام آمریکایی به آکسیوس گفت: «ما به این تفاهم رسیدهایم که طی هفته آینده اوضاع را آرام نگه داریم تا بتوان در فضایی سازنده، بدون پرواز موشکها، درباره تمام جنبههای تفاهمنامه پیشرفت کرد.»
*این مقام آمریکایی افزود: «رئیسجمهور بهصراحت اعلام کرده است که هر بار آنها شلیک کنند، ما با شدت بیشتری پاسخ خواهیم داد و اهدافی را مورد حمله قرار خواهیم داد که موقعیت آنها را در تنگه بیش از پیش تضعیف کند.»
آخرین تحولات: معاون رئیسجمهور، جیدی ونس، روز چهارشنبه گفت که تیم فنی آمریکا «در دوحه با ایرانیها، قطریها و دیگران پشت میز مذاکره نشسته است... تا اطمینان حاصل شود که همچنان در حال پیشرفت هستیم.» او افزود: «هنوز خیلی زود است، اما مذاکرات خوب پیش میرود.»
آنچه باعث این خبر شد: فرستادگان رئیسجمهور ترامپ، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، روز سهشنبه در دوحه با نخستوزیر قطر و دیگر مقامهای قطری که میان آمریکا و ایران میانجیگری میکنند، دیدار کردند. آنها روز چهارشنبه نیز با امیر قطر ملاقات کردند.
*فرستادگان امیدوار بودند به تفاهمهایی دست یابند که آغاز مذاکرات میان تیمهای فنی آمریکا و ایران را ممکن سازد.
*دو منبع منطقهای گفتند که این دیدارها مثبت بوده و زمینه را برای مذاکرات فنی فراهم کرده است. مشخص نیست که آیا ویتکاف و کوشنر هیچ دیدار مستقیمی با مقامهای ایرانی داشتهاند یا خیر.
*این منابع گفتند که موضوعات اصلی مطرحشده در دوحه شامل وضعیت تنگه، داراییهای مسدودشده ایران و آتشبس در لبنان بوده است.
آنچه در پسِ ماجرا قرار دارد: محرک اصلی حملات ایران به چند کشتی تجاری در هفته گذشته، ایجاد یک مسیر جدید کشتیرانی در تنگه هرمز در نزدیکی سواحل عمان بود؛ اقدامی که خشم ایران را برانگیخت.
*ایران بهطور علنی اصرار دارد که همراه با عمان دارای حاکمیت مشترک بر تنگه است و هر دو کشور پس از پایان مهلت ۶۰ روزه تفاهمنامه، مدیریت آن را بر عهده خواهند گرفت و از کشتیها هزینه عبور دریافت خواهند کرد.
*برداشت آمریکا از تفاهمنامه این است که هرگونه سازوکار جدید در تنگه، که یک آبراه بینالمللی محسوب میشود، باید به تأیید کشورهای حوزه خلیج فارس نیز برسد. اما برداشت ایران این است که تنگه در آبهای سرزمینی این کشور قرار دارد و بنابراین کشورهای حوزه خلیج فارس میتوانند نظر خود را اعلام کنند، اما تصمیم نهایی با ایران است.
*این اختلاف یکی از موضوعات اصلی مذاکرات مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، با همتایانش از شش کشور حوزه خلیج فارس در بحرین در هفته گذشته بود.
*یک مقام آمریکایی گفت: «کشورهای حوزه خلیج فارس در حال حاضر درباره نحوه اداره تنگه پس از پایان اعتبار تفاهمنامه در حال مذاکره هستند و این گفتوگوها با مذاکرات آمریکا و ایران در حال همگرایی است.»
پشت پرده: ویتکاف و کوشنر تلاش کردهاند به ایران منتقل کنند که اصرار بر دریافت عوارض عبور میتواند توافق آمریکا و ایران را نابود کند؛ توافقی که در نهایت سود بسیار بیشتری برای ایران خواهد داشت.
*یک مقام آمریکایی گفت: «پیام آمریکا به ایران این بود که "بزرگتر فکر کنید".»
*این مقام مدعی شد که درآمدی که ایران در صورت لغو همه تحریمهای آمریکا بر اساس یک توافق، از توسعه و فروش آزادانه نفت و سایر منابع خود به دست خواهد آورد، «صد برابر ارزشمندتر از استفاده از یک روش شبیه باجگیری برای دریافت عوارض عبور خواهد بود.»
*این مقام افزود: «ما آنها را تشویق میکنیم که در چارچوب یک توافق گستردهتر درباره برنامه هستهای و عدم مداخله منطقهای، به ظرفیتهای بالقوه خود در مقیاسی بزرگتر فکر کنند.»
ترامپ چه میگوید: ترامپ روز چهارشنبه گفت که آمریکا «جلسات بسیار خوبی» با ایران داشته و مدعی شد که «همه چیز به خوبی پیش میرود.»
*او در پاسخ به پرسشی، این تصور را که ممکن است بهزودی جنگ را از سر بگیرد رد کرد. با این حال، یک منبع که در روزهای اخیر با رئیسجمهور گفتوگو کرده بود، گفت ترامپ از حملات ایران در هفته گذشته به تنگه بسیار ناراضی بوده است.
*این منبع و یک مقام آمریکایی دیگر تأیید کردند که ترامپ حتی درخواست کرده بود درباره گزینههای نظامی برای او توضیح داده شود، اما در نهایت متقاعد شد که اجازه دهد روند مذاکرات ادامه پیدا کند.
*روزنامه والاستریت ژورنال نخستین رسانهای بود که گزارش داد ترامپ چنین جلسه توجیهی نظامی را دریافت کرده است.
نکته قابل توجه: شبکه العربیه روز چهارشنبه گزارش داد که آمریکا و ایران در جریان مذاکرات دوحه بر سر آزادسازی نخستین بخش از داراییهای مسدودشده ایران در قطر به تفاهم رسیدهاند.
*یک منبع منطقهای این گزارش را تأیید کرد و گفت که مبلغ ۳ میلیارد دلار بهصورت نقدی به ایران منتقل نخواهد شد، بلکه بانک مرکزی ایران خواهد توانست از آن برای خرید کالاهای بشردوستانه استفاده کند؛ کالاهایی که دستکم بخشی از آنها قرار است از بازار آمریکا تأمین شوند.
*با این حال، مقامهای آمریکایی دستیابی به چنین تفاهمی را رد کردند و گفتند که هیچ مبلغی آزاد نشده است.
آنچه باید زیر نظر داشت: به گفته یک منبع منطقهای، مذاکرهکنندگان آمریکایی در جریان گفتوگوهای دوحه به طرف ایرانی اعلام کردند که قصد دارند همچنان اسرائیل را مهار کنند و اطمینان یابند که این کشور به آتشبس در لبنان پایبند میماند.
*این منبع گفت آمریکا تأکید کرده است که خروج نیروهای اسرائیلی از دو منطقه آزمایشی در جنوب لبنان تنها گام نخست است و اگر این اقدام بهدرستی اجرا شود، میتواند به خروجهای بیشتری منجر شود.
*عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز چهارشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «رئیسجمهور آمریکا، ایالات متحده را متعهد کرده است که حیوانات خانگی خود در تلآویو را مهار کند. اگر آنها از ارباب خود نافرمانی کنند، ایران به آنها درس خواهد داد.»
پایان/
نظر شما